Bu forum arşiv olarak korunmaktadır. Yeni üyelik ve mesaj gönderimi kapalıdır.
"Telif hakkı" önemi nedir, maketçilikle ilgisi ne?
Foruma dön · Sayfa 1/2"bu, þu maket bu, þu firmanın lisans izniyle üretilmektedir"
(Mesela 1/72 Tamiya P-47D kutusunda "Manufactured under a license from Northrop Grumman System Coorperation" denmektedir)
Son senelerde yurtdışındaki bulunan ticari hukukun, ki aynı hukuk aslında büyük kapsamda bizde de uygulanmaktadır, getirmiş olduğu bir zorunluluktur bu. Telif hakkını ödeyerek başkasının ticari malı üzerinden para kazanan herkesin bunu yapmak ve kazanmış olduğu paradan bir kısmını ürünün ticari sahibine pay olarak verme zorunluluğu vardır.
Her ne kadar hukuki konuları bir hukukçu gibi bilmesem de gelişmeye çalışıp muasır medeniyete ulaşmak isteyen ülkenin bir vatandaşı olarak medeni hukuk konusunda az çok bilgimi diri tutmaya çalışırım. Telif konuları da bunlardan biri.
Bu konuyu tekrar canlandýrmam da aslında sabah vakti hlj.com adresinde görmüş olduğum bir duyurudan kaynaklanmaktadır:
hlj.com'un telif hakkın sebebiyle ürünü geri çaðýrmasý
Yazıyı kabaca aktaracak olursak; Kow Yokoyama tarafından yaratýlmýþ olan Maschinen Krieger karakterinin bir firma tarafından haksız kazanç sağlayacak şekilde üretilmesi sonunucunda oluşan kanuni olumsuzluk sebebiyle hlj.com isteyenlerin alınmış olan malların, tüm masrafları geri ödenecek şekilde, geri yollanmasýný istiyor.
Hele ki aslında bu haksız kazancı sağlayan Zitader adlı firma zamanında "bir günlük üretim hak"kýný almış olsa bile. Olay bu "bir günlük hak" zamanını geçirip hem elde kalanları satıp hem de izin olmadan üretime devam edip kazanç saðlamasýyla gelişmiş.
Bu olay ortaya çıkınca hlj.com da bu çağrıyı yapmış.
Konu aslında bizi de ilgilendiriyor.
Hepimiz çeşitli sebeplerle dekal basýmýyla uğraşıyoruz ve maalesef bunu yaparken de bu gibi konular bilerek göz ardı edilebiliyor ve hatta "ben yaptım oldu, kimse karışamaz" tadında yaklaþýmlarda bulunuluyor. Ve dahası bu tür davranýþlar destek bulabiliyor ve "n'olcak ki" deniliyor.
Hatırlarsanız geçtiğimiz yakın senelerde ülkemizde sivil havacılık konularını işleyen dekal çalışmaları yapılmış ancak bunlar yapanın tastamam kendi eseriymiþ gibi tanýtýlmýþtý. Ancak biliniyordu ki bu dekal çalışmaları aslında "Nazca Decals" adlı firmanın birebir kopyası idi.
O zamanlar bunun yanlış olduğunu, telif hakkı sebebi ile sorun oluþabileceðini, en azından bu çalışmayı yapan kişilerin doğruyu açýklayarak ortaya bir şey sunmaları gerektiğini söylemiþtik. O zaman yaygara kopmuş ve de konu bir süre sonra kapanýþtý. (Ben hâlâ bu olay ortaya çıkarsa yabancıların gözünde nasıl bir reklam etkisi olacağını düşünerek sıkıntıya girmiyor değilim)
O çalışmayı yapan kişiler ise daha sonraları ancak tamamýyle kendi emekleri olan dekalleri bizlerle paylaþmýþlardý.
Diğer yandan bulmuş oldukları destek de beni ürkütmüþtü. İki parça plastik parçasını bir araya getirmenin zevkini haksız kazanç ile kirletmeye çalışmanın hiç bir zararı olmayacağı anlamaný taşıyan ifadelerin ne yazık ki bazýlarýmýzca dile getirilmiş olması hiç hoş değildi. Hatta aynı fikri geçen 2-3 ay öncesinde ülkemizde bulunan bir plastik model uçak kulübü üyesi olan bir öğretmenin ağzından "Arkut ta zamanında þu sivil havacılık dekalinin yapılmasının bu şekilde yapılmasının haksızlık olduğunu söylemişti, ne olacak ki" dediğinin duyunca üzüntüm artmýþtý.
Oysa elin hassasiyeti ortada ve aslında olaylara hangi gözle bakmamız gerektiği apaçık bellidir.
Bu olayı sadece dekal veya resin parça çoğaltıp satmak diye dile getirmiyorum; bu fotoğraf basımı da olur, bir fikri dile getirmek de olur. Önemli olan üretilen her hangi bir şeyin asıl fikirbabasý kendimiz olmadığı sürece gerçek sahibini ama maddi ama manevi olarak pay sahibi yapmak ve haksýzlýktan uzak durmaktır.
Etrafýmýzdan ders çıkarmaya devam edelim ve bu hobiyi kirletmeden, zevkini bozmadan hakkıyla yaşayalım.
Saygılarımla,
copilot_clumsy2008-08-04 00:08:15
Dediklerine sonuna kadar katiliyorum, telif ticari olarak cok onemli birsey, hatta dinen bakacak olursak da kul hakki en onemli sey :)
telif icin yapilacak isten illa maddi kazanc elde ediyor olmak gerekmez, mali zarara ugratiyorsaniz da o zarari karsilayacak bir telif odemelisiniz.
Ancak sunu sormak istiyorum bu forumu okuyan kisilerin yuzde kaci linsansli windows kullanicisidir?
hormetler.
En basidinden şunu söyliyeyim; "Model Alliance" Türk F-16'sını üretirken Ömer Erkmen'den izin aldı diye biliyorum. Uçağı buluşmada görüp fotolarını çekip gönül rahatlığıyla kullanmadılar yani.
Enewwss
ben şimdi 113. filonun dekallerini yapmak istesem onlara ve McDonnel Douglas a telif ödemem mi gerekicek?
Bu sorunun burada yazýlanlarla ne alakası var ben anlamadım ? Eğer fantom modeli imal edecekseniz tabii ki telif ödeyeceksiniz. Dekal ayrı o ayrı. Ha 113. filonun dekallerini üretmiş bir firmanın ticarini malını aynen kopyalayıp satarsanýz onu telif de kurtarmaz. Yeterince net değil mi ?
Bu arada bu mesajda çok fazla klişe kullanmışım. Araya bir de ordan burdan kulaðýmda kalmış "çakma jargon" ekleseymiþim ideal bir forum yazısı olacakmış :) Neyse artık kısmet...
Örneğin 113 filonun dekalini yaptınız ve satışa sundunuz. Dikkat edin modelini kendiniz için yapmadınız. Olmaz ya Hava Kuvvetleri size yazı yazsa, ne olabilir? Bence onların soru sorma hakkı var...
Bu tür durumda iki yol mantıklı. Kaynak 113 Filo demek. Veya Ömer Erkmen'in özel boyamasında olduğu gibi sanatçının-tasarýmcýnýn adını belirtmek gerekir. Hatta iyi niyetle yazılmış bir mektup bir çok konuda insanların gönlünü alabilir...
Sonuçta çok basit veya çok çetrefilli olabilecek bir konu...
Şimdi bi fantora atlayıp 1-2 tur atasım geldi.
Eskişehir buradan kaç saat çeker acaba?
Enewwss
evetabilerim haklısınız ama benim aklıma savaş uçaklarınıda bir marka olabileceği gelmemişti hiç :D
en basitinden The Lockheed Martin...(F-16,F-22)
otobüsle 5 -5.5 saat arası tren tercih sebebiyse cumhuriyet yada fatih eks. onerilir otobüsten biraz daha hızlı.en azından pamukovada 45 50 dkka mola vermiyor:))
Biz her satın aldığımız askeriye ile ilgili model ile savaş ekonomisine katkıda bulunuyoruz. Değil mi?