Shelby Cobra 427 S/C / Fujimi & Revell 1/24

Shelby Cobra
427 S/C / Fujimi & Revell
1/24
H.Ufuk AYDINER

İlk fotoğrafını 1988 senesinde görmemle hayran
olmuştum. İlerleyen senelerde otomotiv ve mekaniğe karşı olan ilgimin artmasıyla
bu araca olan hayranlığım katlandı. Nihayetinde 95-97 senelerinde bilfiil
bir replikasıyla haşır neşir olmamla bu efsaneye kıyısından da olsa dokunmuş
oldum.

Tarihçe

Cobra efsanesini anlayabilmek için zamanının
şartlarını değerlendirmek gerekir. 1950'lerde okyanusun iki tarafında da
otomobil yarışları ve rekabet kendi kurallarına sahipti. Amerika kıtasında
büyük bloklar ve yüksek beygir güçleri kazanan tarafı belirlerken kıta Avrupa'sında
yol tutuş ve viraj kabiliyetleri kazananı belirleyen faktörleri oluşturmaktaydı.
Cobra, bu iki unsuru yaratıcısı Carroll Shelby sayesinde tek potada eritip
kazananı belirlemekle kalmayıp, ilerleyen senelerde yarış teknolojisine
de yeni bir yön vermiş oldu. Bu muzaffer formülü iki ana başlıkta incelemek
gerekirse;

AC Ace:

20 beygirlik ilk Touring arabasını 1903 Crystal
Palace Motor Show'unda Weller adı altında tanıtan Londra West Norwood konuşlu
Weller Kardeşler firmasının 1911 senesinde Auto Carriers Ltd. ismini almasıyla
meşhur AC markası ve dolayısıyla logosu doğmuş oldu. Birinci Cihan harbini
izleyen senelerde üretmiş olduğu üstten egzantrikli altı silindirli motoru
Volkswagen boxer motorundan sonra tarihin en çok üretilen ikinci motoru
ünvanını kazandı.

İkinci Cihan Harbi sonra 1947 senesinde tekrar
üretime geçen AC firması bir süre halk tipi araçlar ürettikten sonra İngiliz
motorsporlarında gelenekselleşen "roadster" kavramına uygun arabalar
üretmeye yöneldi.

Roadster tanım olarak iki kişilik üstü açık
(tavanı sökülebilen, açılır kapanır mekanizmaya sahip olmayan), yan ve arka
camlara sahip olmayan spor araçları betimlemektedir. Buradaki amaç sürücüye
sürüş hissini mümkün olan en katıksız biçimde hissettirmektir. Dönemsel
olarak spider, spyder veya speedster olarak da tanımlanmaktadır. Günümüzde
lüks kavramının gelişmesiyle açılır kapanır tavanlı (hard-top, soft-top)
araçlar da roadster olarak adlandırılmış olup bu kavram sulandırılmıştır.
Ama 1950'lerde bu kavram safkan yol arabaları için belirleyici bir unsur
olmaktaydı.

1953 senesinde AC, John Tojeiro tarafından
tasarlanan hafif şasiye 2 litre Weller motorunun adaptasyonuyla efsanenin
ilk adımı olan Ace modelini üretti. Akabinde araba satıcısı ve yarış şöförü
(zamanının başarısı kanıtlanmış formulü, bkz. Frank Williams) Ken Rudd,
sahip olduğu Ace modeline savaş öncesi BMW tarafından tasarlanıp Bristol
tarafından üretilen 135 beygirlik altı silindirli motoru entegre edip ilk
performans testlerine başladı. Bu kombinasyon 1957'de AC Ace-Bristol adı
altında üretim bandına girdi. Bu şekilde Ace 1957 ve 58 senelerinde Le Mans'da
yarıştı.

1961 senesinde Bristol motor üretimini durdurunca
Ken Rudd bu sefer Ace'e Ford Zephyr'den alınma 6 silindirli motoru entegre
etti. Raymond Mays 12 valfli alaşım üst kapak ve Weber karbüratörlerle teçhiz
edilen motor net 170 beygir vermekteydi. Daha sonra AC Ace 2.6 olarak adlandırılacak
bu modelden yalnızca 37 adet üretilmiş olup çoğu kişi tarafından en şık
Ace modeli olarak nitelendirilmektedir. Zephyr motorunu takabilmek için
AC, şasiyi tadil etmiş, direksiyon kutusunun yerini ve aracın burnunun şeklini
komple değiştirmiştir. Bu göze batan değişiklikler zaman zaman yanlışlıkla
Carroll Shelby ile bağdaştırılmıştır.

Carroll Shelby:

11 Ocak 1923 Texas doğumlu Carroll Hall Shelby,
İkinci Cihan Harbinde uçuş eğitmeni ve test pilotu olarak görev yaptıktan
sonra 1950'lerde amatör olarak başladığı motorsporları kariyerine profesyonel
olarak Cad-Allard, Aston Martin ve Maserati takımlarında sürücü olarak devam
etmiştir. Donald Healey için yarışırken özel tadil edilmiş Austin-Healey
100S ile 16 Birleşik Devletler ve Uluslararası hız rekorunu kırmıştır. 1959
yılında Aston Martin takımında takım arkadaşı Roy Salvadori ile 24 saatlik
Le Mans yarışını kazanmıştır. 1956 ve 57 yıllarında Sports Illustrated tarafından
yılın sürücüsü seçilmiş ve 1958 ile 59'da Formula 1 yarışlarına katılmıştır.

1959 senesinin sonlarında sağlık nedeniyle
yarış kariyerine nokta koymuş ve Shelby-American firmasının yanı sıra bir
yarış okulu kurmuştur. Allard ile yaşadığı deneyimler ışığında (İngiliz
şasi, Amerikan motor, dolayısıyla hafif şasi ve yüksek beygir kombinasyonu)
benzer bir denemeyi hayata geçirmeye karar vermiş ve şasi seçimini AC Ace
üzerine yapmıştır. 1961 AC firmasına V8 kabul edebilecek yapıya uygun olarak
tadil edilmiş bir AC Ace şasisi siparişi vermiştir. Şasi antlaşmasını yaptıktan
sonra ilk olarak Chevrolet firmasının kapısını çalmıştır motor için. Halihazırda
yarışan Corvette'lere rakip yaratmamak adına Chevrolet firması Shelby'nin
motor isteğini geri çevirmiştir. Bunun üzerine Corvette'lerin karşısında
yeni küçük bloklu ve hafif motorlarını denemek isteyen Ford'a başvurmuştur.
Ocak 1962'de Thames Ditton'da AC mekanikerleri CSX0001 koduna sahip prototip
şasiyi 221ci ( cubic inch ) Ford V8 motor ile teçhiz edip gerekli şasi modifikasyonlarını
yapmışlar akabinde motoru söküp söz konusu şasiyi hava yoluyla Amerika'ya
Carrol Shelby'ye 2 Şubat 1962'de yollamışlardır. Sekiz saatlik bir çalışmayla
şasiye Ford'un 260ci HiPo (4.2L) motoru ve aktarma organları takılıp performans
testlerine girişilmiştir. Bu esnada motorun hacminin büyümesinden dolayı
ön takımda komple düzenlemelere gidilmiş, direksiyon kutusunun yeri bir
kere daha değiştirilmiştir. Bunun yanı sıra araçtaki en önemli modifikasyon
güçlü Ford V8 motoruna dayanabilecek daha sağlam bir diferansiyelin şasiye
monte edilmesi olup bu gücü kontrol altına almak için E-Type Jaguar'larda
kullanılan fren sistemi araca eklenmiştir. İlk 75 Cobra Mark I 260ci'lik
motorla teçhiz edilirken izleyen 51 araç 289ci (4.7L) motorla donatılmıştır.
1962'nin sonuna doğru AC firması adadaki Ace üretim hattını kapatırken Birleşik
Devletlerde Cobra Mark II doğmuştur. AC'nin şef mühendisi Alan Turner direksiyon
ve süspansiyon sistemlerini komple baştan tasarlayıp MkII'yi ortaya çıkarmıştır.
Bu modelde MGB'den alınma direksiyon kolları ve VW Beetle'dan "ödünç"
alınan direksiyon çubuğu kullanılmıştır. Bu tasarım 1963'ün ortasına kadar
pistlerin tozunu atmış, Carroll Shelby'nin iddialarını kanıtlayıp Corvette
Katili olarak ünlenmiştir. Amma velakin başarı beraberinde daha dişli rakipleri
de getirmiştir. 1963 ilkbaharı itibariyle Birleşik Devletler yarış pistlerinde
boy göstermeye başlayan Ferrari'ler yarış tarihinde "Cobra-Ferrari"
savaşı olarak geçen üzerine kitaplar yazılmış dönemi açmıştır. 289 Cobra
ve Ferrari GTO; öyle bir noktaya gelmiştir ki olay bizzat Enzo Ferrari ve
Carroll Shelby basın yoluyla ağız dalaşlarına girmiştir. Bir tarafta kırmızılar,
zamanı için oldukça ileri teknoloji komple aluminyum hafif bir motor ( V12,
3000cc 290 beygir/8000 rpm) ve kusursuza yakın bir aerodinamik form, öbür
tarafta esasen kamyonet için tasarlanmış devasa bir motor ( V8, 4772cc,
380 beygir/ 6000 rpm ) ve onu çevreleyen İngiliz tasarımı aerodinamikten
nasibini almamış küçük bir karoser. Bu savaş sürerken üçüncü cephe de Chevrolet
tarafından Corvette Grand Sport'la açılınca yarış pistleri mekanik ve cesaretin
sınandığı arenalar haline gelmiştir.

Bu girilen prestij savaşında 1964'ün sonlarında
geriye düşmeye başlayan Cobra MkII'ler Carroll Shelby'i yeni arayışlara
itmiştir. Çözüm daha büyük bir motordur ve ilk deneme 390ci lik bir motor
üzerine yapılmıştır. Aşırı güç yüklemesi nedeniyle araç kullanılması imkansız
hale gelmiş bu nedenle şasi baştan elden geçirilmiştir. 3 inçlik şasi boruları
4 inçe çıkarılmış, komple amortisör sistemi baştan tasarlanmış, geniş lastiklere
yer açmak amacıyla çamurluklar şişirilmiş ve bu altyapıya 427'lik (7.0 litre)
Ford motoru eklenmiştir. Bu seri Mark III olarak adlandırılmış Carroll Shelby'e
Ferrari'lere tekrar meydan okuma şansı vermiştir. Bu savaşın ilerleyen evrelerinde
Shelby Daytona doğmuş ve yarışta aerodinamik dezavantajından kurtulmuştur
Amerikalılar. Günümüzde bu günleri görmüş olan az sayıdaki cadde kullanımına
uygun 427 Cobra'ların değeri 1.5 milyon civarı olup yalnızca 5+1 (altıncı
araba 30 sene kayıp ilan edilip bir depoda bulunmuştur) adet üretilen Shelby
Daytona'ların değeri 4-5 milyon dolar civarındadır.

Shelby Automobiles firması bugün CSX 4000
serisi adı altında isteğe özel olarak 427 Cobra'ları başlangıç fiyatı 40
bin dolar olmak üzere üretmeye devam etmektedir.

Carroll Shelby, Cobra ismini 1965'te Ford'a
satmış, izleyen dönemde başka bir efsane olan Ford GT40'ı geliştirmiştir.

Son 20 senedir kit car piyasasında en çok
rağbet gören üç replikadan biri Cobra'dır (diğerleri 550 Spyder; James Dean'in
içinde öldüğü araba ve 356 Speedster'dir).

Kitler

İlk Cobra kitim Academy'nin çıkarmış olduğu
1/25 ölçekli 289 modeliydi. Akabinde 427 arama çabalarım HLJ'de Fujimi'nin
kitini görünce sonlandı. Bu modeli koleksiyonuma kattıktan seneler sonra
Revell'in 427 kitini Ankara Hobbytime'da görüp alınca 427'lerimi çiftlemiş
oldum.

İlk olarak Fujimi;

 

1/24 olup 2500 yen gibi bir fiyata sahip
olan model halen üretimde olan CSX 4000 serisi baz alınarak üretilmiş. Model
11'i saydam parça olmak üzere 122 parçadan ve 4 adet lastikten oluşuyor.
Kupa parçaları beyaz, motor ve amortisörler gri, jantlar ve aksesuarlar
krom, geri kalan parçalar ise siyah plastiğe basılmış. İnce bir detay olarak
cam çerçevesi mat aluminyum renginde verilmiş.

Gövde ince kalıp izleri haricinde temiz verilmiş.
Far yuvalarının tam olarak verilmesi bir artıyken alt ve yan ızgaraların
gövdeyle bir verilmesi hayal kırıklığı yaratıyor. Özellikle yan ızgaraların
temizlenip gerçeğine daha uygun yapılması gerekmekte. Motor kaputu ve bagaj
kapağının ayrı verilmiş olmasına rağmen modelden çıkan menteşe sistemi bu
parçaları hareketli yapmayı engeller nitelikte.

7.0 litrelik V8 motorunun detayları oldukça
tatminkar olmakla beraber düzgün kablolama istemekte. Blokların üstünde
ister istemez gözlerin aradığı Shelby logolarına yer verilmemiş, onun yerine
klasik Ford 427 logoları dekal olarak verilmiş.

Amortisörler ve yaylar klasik tek parça verilmiş,
daha detaylı bir sunum için baştan elde yapmakta fayda var. Şasi yarış modeliyle
ortak olduğu bu cadde versiyonunu modellemek için ufak tefek kesim işlerine
ihtiyaç duymakta, bu detaylar planda belirtilmiş.

Kokpite gelirsek, modelin bence en büyük
eksikliği burada iki detayda ortaya çıkmakta. İlki zeminin vesaire dümdüz
verilmiş olması, döşeme yapmak şart. İkinci en büyük eksikliği ise CSX 4000
lerin karakteristiği olan ön panelin sağına denk gelen büyük ebatlardaki
Carrol Shelby imzası. Bu imza yerine model daha küçük bir kayıt plakasını
dekal olarak sunmuş. Yangın söndürücünün verilmesi ne kadar isabetliyse
de olmazsa olmaz emniyet kemerleri kitten çıkmadığı için elde yapmak gerekmekte.
Bütün göstergelerin bağımsız dekaller olarak verilmiş olması ise ufak bir
çabayla ön paneli oldukça canlı hale getirebilecek nitelikte.

Farlar, stoplar, sinyaller çerçeveleri ve
saydam parçaları ayrı verilmek suretiyle gruplandırılmışlar. Amerikan arabalarında
bu detayları boyayla vermeye çalışan bünyelere ilaç niteliğinde.

Ve dekaller. İki adet Japon plakası haricinde
plaka vermemesi bir nevi şaka olsa da ön cama CSX 4000 yazısını vermesi
hoş bir detay. Öte yandan bu araçların karakteristiği olan Le Mans çizgilerini
ve numara dairelerinin sararma eğiliminde olması can sıkmakta. CSX 4000'ler
fabrika renkleri belli olduğundan ve bütün bu seriye mensup araçlarda bu
çizgilerin olması gibi bir zorunluluk olmadığından kelli sararan dekallerden
kurtulmak da olası.

Ve Revell kit;

Fujimi'nin aksine Revell baz model olarak
1965-73 periyodunda yarışan 427'leri almış. Model 8'i saydam olmak üzere
111 parçadan oluşuyor. Jant vesairelerin olduğu çerçeve kroma basılı olup
kitin geri kalanı beyaz plastiğe basılmış.

Kupa ince kalıp çizgileri taşımakta. Yan
ızgaralar gövdeye basılı verilmiş dolayısıyla boşaltılıp baştan yapılması
gerekli, öte yandan ön alt ızgarada bu işlem tekrarlanmamış. Bagaj kapağı
Fujimin aksine direkt kapalı olarak verilmiş. Öte yandan kupada ciddi oran
oran sorunları mevcut. Bagaj kapağı gereğinden daha uzun, keza motor kaputu
arkaya doğru gözle görünür oranda uzun. Kokpit mahali ise Fujimiyle karşılatırınca
ciddi oranda büyük. Bunlara arka çamurlukların oranının yanlış olması eklenmekte.
Tek başına durumu kurtarsa da kazara Fujimi kitle yan yana sergilenmemesi
modelin hayrı açısından iyi olacak nitelikte. Toplam uzunluk ve genişlik
olarak ölçüleri doğru olması kupanın yegane artısı keza yakıt deposunun
yuvası da gereğinden fazla büyük. Kaputun menteşe sistemi ise açılıp kapanmasına
olanak sağlamakta.

Şasi mümkün olan en az parçayla verilmiş.
Fujimi kitte şasi takozları bile ayrı verilmişken Revell amortisörleri bile
destek kirişleriyle beraber dökmüş.

Motor tatminkar denilebilir, COBRA 427 yazısı
detay olarak silindir korumasında göze çarpmakta. Doğru kablolamayla şık
sonuçlar almak olası.

Kokpit detay olarak Fujimi'yle aynı özellikleri
taşımakta, döşemelerin ve emniyet kemerlerinin yokluğu direkt göze batmakta.

Krom parçalar biraz kalın bir kaplamaya sahip
olmakla beraber durumu kurtarır nitelikte.

Kitten yarış tipi ön cam çıkmasına rağmen
kutuda cadde tipi ön cam da ( kullanılmayan parça olarak belirtilmiş ) mevcut.
Dönemin yarış trendi bu tip roadster'ları aerodinamik açıdan rahatlatmak
için yarışlarda geçici tavanla teçhiz etmek olsa da Cobra'lar o tip tavanlarla
161 mile ulaşırken bu yarım pleksi cam ve üstü açık şekilde 173 mile kadar
hızlanmaktaydı bilgisini de arada vermek gerekmekte kanımca. Bu camın yanı
sıra kokpitin geri kalanını kapamak için verilen branda da detay olarak
materyelini başarıyla yansıtmakta.

Logo tampon gibi detayların iptalini hangi
versiyona göre yapacağınız planda bu aşamalarda oldukça net olarak belirtilmiş.

Kutudan çıkan dekallerle Production National
Championship 73 serisinde 2 kapı numarasıyla yarışan metalik petrol yeşili
Cobra'yı veya aynı şampiyonada 1965 senesinde yarışan 11 kapı numaraları
tipik lacivert üstü beyaz Le Mans çizgili aracı yapabilmektesiniz. Dekaller
kalite olarak son dönem Revell kitlerine yakışır düzeyde.

Revell kit oran hatalarına rağmen piyasada
bulunabilecek en düzgün 427 Cobra kitlerinden biri ama kalite ve doğruluk
olarak Fujimi ondan çok daha ilerde.

 

---