Referans fotoğraf galerisi
BMW 801
Yayın tarihi:

Yıldız Teknik Üniversitesinin Yıldız yerleşkesinde bulunan bu BMW 801 motoru, Türk Hava Kuvvetlerinde hizmet veren Focke-Wulf Fw 190 Aa3 uçaklarından birinden günümüze ulaşmıştır. Uçakların hizmetten çıkarılarak kal edilmesinin ardından eğitim amacıyla üniversitelere verilen havacılık malzemeleri arasında yer alan motor, Türkiye’deki Fw 190 kullanımının somut tanıklarından biridir.
BMW 801, hava soğutmalı, iki sıra hâlinde düzenlenmiş toplam 14 silindirli bir yıldız motordur. Fotoğraflanan örnekte silindir sıraları, supap mekanizması kapakları, soğutma havasını yönlendiren saclar, egzoz boruları, ön soğutma fanı, üç palalı pervane ve arka aksesuar grubunun önemli bir bölümü birlikte bulunmaktadır. Motor, çevresindeki donanımı ve boru biçimindeki taşıyıcı yapısıyla korunmuştur. Bununla birlikte mevcut görünümü, iç parçalarının eksiksizliği veya çalışabilirliği hakkında bir değerlendirme yapmaya yeterli değildir.
Üretici levhaları ve donanım
Motor üzerinde bulunan çift ateşleme manyetosunun levhasında “Auto Union A-G / Lizenz Bosch / ZM 14 DR13” ifadeleri yer almaktadır. Bu levha, ilgili manyetonun Auto Union tarafından Bosch lisansıyla üretildiğini belgelemektedir. Altındaki kimlik levhasında “Gerät-Nr. 9-4051 C-2” ve “Werk-Nr. 345450” bilgileri açıkça okunmaktadır.
BMW 801 C ve D motorlarının dönem el kitabında ZM 14 DR 13, 9-4051 C cihaz numarasıyla bir çift ateşleme manyetosu olarak listelenmiştir. Fotoğraftaki cihazın tip tanımı ve temel cihaz numarası bu kayıtla örtüşmektedir. Levhada yer alan C-2, korunmuş örneğin daha ayrıntılı cihaz tanımıdır.
Egzoz borularının üzerindeki ayrı levhalarda “Theodor Klatte, Bremen-Huchting” üretici bilgisi görülmektedir. Bu levhalarda bulunan Sach-Nr. ve Werk-Nr. alanları ilgili egzoz parçalarının tanımlanmasına yöneliktir. Motor üzerinde ayrıca BMW amblemi, başka Bosch donanımları ve Almanca bakım ve uyarı etiketleri korunmuştur.
BMW 801 ailesinin ayırt edici özelliklerinden olan Kommandogerät, motorun çeşitli çalışma ayarlarını tek bir güç kumandasıyla koordine eden mekanik-hidrolik kontrol ünitesidir. İncelenen örneğin arka aksesuar grubunda bu üniteyle ilişkilendirilebilecek bir mekanizma görülmekle birlikte, fotoğraflar üzerinden yapılan değerlendirmede kesin parça teşhisi tamamlanmamıştır.
Eser künyesi
| Alan | Bilgi |
|---|---|
| Üretici / motor ailesi | BMW / BMW 801 |
| Düzen | İki sıralı, 14 silindirli, hava soğutmalı yıldız motor |
| İlişkili uçak tipi | Türk Hava Kuvvetleri Focke-Wulf Fw 190 Aa3 |
| Bulunduğu yer | Yıldız Teknik Üniversitesi, Yıldız Yerleşkesi, Beşiktaş, İstanbul |
| Üniversiteye geçişi | Uçakların kal edilmesinin ardından eğitim amacıyla ayrılan malzemeler kapsamında |
| Ateşleme manyetosu üreticisi | Auto Union A-G, Bosch lisansıyla |
| Manyeto tipi | ZM 14 DR13 |
| Manyeto cihaz numarası | 9-4051 C-2 |
| Manyeto seri numarası | 345450 |
| Egzoz parçalarında görülen üretici | Theodor Klatte, Bremen-Huchting |
Kimliklendirme notu: Manyeto ve egzoz parçalarının üzerindeki numaralar motorun tamamına ait seri numaraları değildir. Bu numaralardan motorun kesin alt tipi veya hangi uçakta kullanıldığı tek başına belirlenemez.
Havacılık mirası bakımından önemi
Askerî kullanımının ardından eğitim malzemesine dönüşen bu motor, Türk Fw 190’larının tarihini özgün bir teknik nesne üzerinden inceleme imkânı sunmaktadır. Aynı motor üzerinde BMW, Bosch, Auto Union ve Theodor Klatte adlarının bulunması, üretim ve tedarik ilişkilerinin parça ölçeğinde izlenebilmesini sağlamaktadır.
Yüzeylerdeki sonradan eklenmiş isimler ve kazıma yazılar da nesnenin askerî hizmet sonrasındaki yaşamının izleridir. Bu işaretlerin tarihleri ve sahipleri bilinmemekle birlikte, motorun üniversite ortamındaki kullanım ve sergilenme geçmişi açısından ayrıca belgelenmeleri değerlidir.
Kaynak ve dayanak: Teknik donanım bilgileri, sunulan fotoğraflardaki levha ve işaretlerin incelenmesine ve Auszug aus dem Handbuch für die Flugmotoren BMW 801 C und BMW 801 D başlıklı dönem el kitabına dayanmaktadır; devir tarihi ve kurumsal envanter numarası henüz belgelenmemiştir.
- Konu
- BMW 801
- Yer
- Yıldız Teknik Üniversitesi, Yıldız Yerleşkesi, Beşiktaş, İstanbul
- Çekim / kayıt tarihi
- 2016
Fotoğraflar
Katkıda bulunanlar
- Ufuk Aydıner Fotoğrafçı
Bu yayını paylaş
Adresi seçip cihazınızın kopyalama komutunu kullanın.











































