Model Değerlendirme Kriterleri

Model
Değerlendirme Kriterleri
H.Ufuk AYDINER

IPMS TİPİ DEĞERLENDİRME

Hakkıyla bir modeli değerlendirmek oldukça zor bir iştir keza bu süreç genelde
değerlendiren kişinin bilgi ve tecrübesiyle sınırlı kalmaktadır. Bu nedenle
bir modeli değerlendirirken hangi temel kıstaslar göz önüne alınıra eğilmek
gerekir. Bu derlemenin amacı hem juri görevi gören katılımcıları bilinçlendirmek,
hem de bir yarışmaya katılım amacıyla model yapan kişinin yapımda nelere
dikkat göstermesi gerektiğini anlatmaktır. Bunlar modelciliğin temeli olduğu
için yarışma vesaire gibi dertleri olmayanların da kendilerini geliştirmelerine
vesile olabilirler.

Aşağıdaki kriterler IPMS'in temel modelcilik
çalışmasından alıntıdır.

---

Uçaklar:

Temel Yapım:

1. Çapak, kalıp izi, kalıptan kaynaklanan
dolgu ve itici izleri, tescil işaretleri (Monogram ve bazı Revell kitlerde
görülebileceği üzere) ve benzer kalıptan kaynaklanan hataların giderilmesi.
2. Gerçek uçakta olmayan birleşim izlerinin yok edilmesi
3. Hatalı kontür çizgilerinin düzeltilmesi (olması gereken ölçüden
daha ince radom, hücum kenarı yanlış çizgide ilerleyen kanat vb)
4. Dolgu ve düzeltme esnasında kaybedilen detayların modelin genel
detay seviyesiyle aynı noktaya getirilecek şekilde baştan yapılması
5. Hizalama
      A. Kanatlar ve yatay stabilizeler : Uçaktan kaynaklanan
özel bir durum yoksa önden bakıldığında simetrik açılarda olması
      B. Üst görünüm : Kanat ve stabilizelerin uçağın merkez
hattı baz alınarak iki tarafta da aynı hizada olmaları
      C. Çoklu dikey stabilizeler : Önden bakıldığında gövdeye
simetrik açılarda, yandan bakıldığında ise aynı hizada yerleştirilmiş olmaları.
      D. Hava girişleri ve motor çıkışları. Ön, arka, yan ve
üstten bakıldığında doğru hizalanmış olmaları.
      E. İniş takımları : Elemanların ön, yan ve alt görünümlerinde
birbirleriye ve gövdeyle düzgün hizalanmaları
      F. Muhimmat vs : Birbirleriyle ve uçakla doğru hizalanmaları
6. Kanopi ve diğer saydam parçalar:
      A. Saydam ve yapıştırıcı yada tesviyeden kaynaklanan
yüzey problemlerinin olmaması.
      B. Güneşlik, kanopi ve diğer saydam parçaların gövdeyle
birleşim yerlerinde oluşabilecek boşlukların doldurulması.
      C. Bütün saydam parçaların çiziksiz ve maskeden kaynaklanan
boya lekelerinden arındırılmış olması.
7. Dekaller; ister sulu ister kuru olsun çıkartmaların yüzeyde boyanmış
gibi durmaları; hava kabarcıklarının yok edilmesi, yüzey çizgilerinin yedirilmesi,
mat yüzeyden kaynaklanan parlamaların olmaması.

Detaylar:

1. Kit tarafından kalın verilmiş
parçalar inceltilmeli veya değiştirilmeli; misal, kanatların firar kenarları,
mühimmatların finleri, iniş takım kapakları, açık kapakların kenarları vb.
2. İniş takım yuvaları, hava alığı, egzos çıkışı gibi açıklıkların
uygun şekilde modelin içi görünmeyecek şekilde kapatılması.
3. Namlular, çeşitli hava kanalları gibi detayların delinip açılması.
4. Modele eklenen detayların ölçekli ya da çok yakın olarak imal
edilmesi.
5. Modele takılan mühimmat türevi ekstra parçaların detay seviyesi
olarak modelin genelini yakalaması ve yüklemenin gerçek uçakta yapılan yüklemelere
uygunluk göstermesi.
6. Kullanılan detay setlerinin (metal, PE, resin) modele düzgün uygulanması,
özellikle PE'lerin modelin yüzeyine uygun olarak şekillendirilmesi.

Boyama ve Bitirme

1. Modelin yüzeyi boyama aşamasından
sonra yapım aşamasına dair izler taşımamalı (yapıştırıcı, zımpara, parmak
izi vb)
2. Modelin finişi düzgün olmalı. Eğer baz alınan gerçek uçakta bulunan
düzensizlikler modele yansıtıldıysa belgelerle desteklenmeli.
      A. Fırça izi, tüylenme, fırça kılı olmamalı
      B. Boyada portakal kabuğu efekti, çatlama veya tozlanma (kanat kökleri,
dik açılı bağlantılar vb gibi yerlerde) olmamalı.
      C. Vernik tabakasının hatalı uygulamasından kaynaklanan parlaklık
farkları olmamalı.
3. Boya geçişlerinin gerçeğe uygun olması, maskelemedeki hatalardan
kaynaklanan dumanlamanın olmaması. Geçişlerin belgelere uygun olarak aşırı
püskürtmeden kaynaklanan tükürmelere mahal vermeden ölçekli yapılması.
4. Saydam parçaların çerçevelerinin keskin, net ve düzgün hatlı olması.
5. Atmosferik etkilerin yansıtılması (eskitme, yıpratma) durumunda
ölçeğin göz önüne alınması, belgelenmiş gerçek uçağın referans alınması
(kullanıldığı bölge, şartlar vs) ve bu efektlerin modelin genelinde bütünlüğünü
muhafaza etmesi (fabrika çıkışı bir dış boyaya aşırı eskitilmiş bir pilot
mahalli koymamak gibi). Modeli yapılan uçağın özel bir durumu söz konusuysa
bunun belgelerle desteklenmesi.
6. Yapıştırmalar
      A. Düzgün hizalanmaları (eğer modeli yapılan uçağın bu tip işaretlerde
özel bir durumu söz konusuysa belgelenmesi dolayısıyla modelcinin hata yapmadığının
ve mevcut özel durumu birebir yansıttığını kanıtlaması).
      B. Bazı uçak modellerinde bu tip işaretlerde boyama yerine hazır
çıkartmalar kullanılmaktadır. Gerçek çıkartmalarda uygulamadan kaynaklanan
bir gariplik söz konusuysa ve bunlar modele yansıtıldıysa belgelendirilmesi.
7. Renkler.
Boyaların renkleri, aynı firmaya ait olsa bile, aynı
şekilde üretilmelerine rağmen seriden seriye ton farklılıklarına sahip olabilmektedir.
Değişik kullanım mecraları boyayı değişik şekillerde etkilemektedir. Bütün
boyalar gerek atmosferik şartlardan gerekse güneş ışığından dolayı ton kaybına
uğramaktadır. Bunun yanı sıra baktığınız mesafe de boyanın tonunu algılamanızı
etkilemektedir. Kötü uygulama ve bakım gerçek uçaklarda renk konusunda problemlere
sebebiyet vermektedir. Bu nedenle büyük hatalar (Red Arrows uçağını yeşile
boyamak gibi) haricinde kabul edilebilir ton farkları modelin gerçeğe uygunluğunu
etkilemez. Buna rağmen modelde eğer olması gereken renge oranla ciddi ton
farkı gibi hususlar varsa belgelendirilmelidir.

---

Zırhlı ve Askeri Araçlar:

Temel Yapım:

1. Çapak, kalıp izi, kalıptan kaynaklanan
dolgu ve itici izleri ve benzer kalıptan kaynaklanan hataların giderilmesi,
motorluysa model bu nedenle uygulanmıs ekstra delik vesairenin kapatılması.
2. Gerçek araçta olmayan birleşme izlerinin kaybedilmesi, özellikle
namlu, tekerlekler ve gövde dışına takılan ekstra ekipmanda buna dikkat
etmek
3. Genel hat hatalarının giderilmesi.
4. Üst ve alt gövde birleşiminde boşlukların giderilmesi, modelin
içinin görülmesinin önlenmesi
5. Paletlerin birleşme yelerindeki boşlukların veya üst üste binmelerin
giderilmesi.
6. Makinalı tüfek, ana top, egzoslar ve hava alıkları gibi detayların
delinmesi ve açılması.
7. Tesviye esnasında namluların silindirik formlarının muhafaza edilmesi.
8. Tekerlek ve palet izlerinin aynı yöne bakması.
9. Hizalama
      A. Yol tekerlekler ve/veya palet taşıyıcı tekerleklerin alt şasi
merkez çizgisine eşit uzaklıkta olması
      B. Taşıyıcı tekerleklerin palede oturması
      C. Önden bakıldığında paletlerin birbirine dikey düzlemde paralel
olması, tekerlekli araçlarda eğer gerçek araçta mevcut kamber açısı varsa
modele bunun simetrik olarak yansıtılması
      D. Bütün tekerlek ve/veya paletlerin yere oturması
      E. Aracın parçalarının birbirleriyle hizalanmış olması.
      F. Üstten bakıldığında namluların taret merkez aksına paralel olmaları.
      G. Hasarlı bir durumu betimlemek için tadil edilmedikleri sürece
gerçek araçta simetrik bulunan öğelerin (lambalar, çamurluklar vb) modele
aynı şekilde yansıtılmaları.

Detaylar

1. Kit tarafından kalın ve/veya ölçek
dışı verilmiş parçalar inceltilmeli veya değiştirilmeli
2. Gerçek araçta bulunan kaynak izlerinin mümkün olduğunca modele
yansıtılması
3. Mümkün olduğu sürece gerçek araçta olduğu bilinen ama modelde
bulunmayan ekstra parçaların ölçekli olarak modele eklenmesi.
      A. Küçük detayların eklenmesi (perçin, vida, somun vs)
      B. Ekstra detayların, zincir, yakıt tankları, toplanmış brandalar
vb, gerçeğe uygun olarak modele eklenmesi, bu eklemeler yapılırken uygun
bağlantı parçalarının yapımı ve eklenmesi (kanca, ip vs). Gerçek araçta
yakıt bidonlarının gövdeye model yapıştırıcısıyla yapıştırılmadığı gerçeğinin
göz ardı edilmemesi.
      C. Kullanılan detay setlerinin (metal, PE, resin) modele düzgün uygulanması,
özellikle PE'lerin modelin yüzeyine uygun olarak şekillendirilmesi.
4. Modele bitişik basılmış kürek, çekiç vb parçaların kesilerek gövdeden
ayrılması ve değiştirilmeleri. Gövdeye basılı olarak verilmiş ızgaraların
da aynı muameleye tabii tutulması.
5. Belgelere istinaden paletli cihazlarda mevcut ise paletlerin uygun
oranda sarkık yapılması.
6. Sileceklerin uygun yerlere, eğer modelde mevcut değilse, eklenmesi.
7. Far ve stop lambalarının blok plastik olarak bırakılmaması, içlerinin
oyulup saydam camlarının yapılması.
8. Lamba ve duman salıcılar gibi öğelerin elektrik kablolarının eklenmesi.
9. Lastiklere sübapların eklenmesi.
10. Gösterge panellerinin detaylandırılması ve camlarının eklenmesi
11. Açık tekerlekli araçlarda gaz ve fren pedallarının eklenmesi,
12. Eğer mevcut değilse yol tekerleklerinin iç kısımlarının belgelere
göre detaylandırılması,
13. Gövdeye basılı verilmiş tutmak ve kolların ince tel vesaire gibi
bir malzemeyle gerçeğe uygun olarak yapılması,
14. Eğer görülüyorsa modelin altına üst tarafla aynı özenin gösterilmesi,
üst tarafla aynı oranda boyanması ve eskitilmesi,

Boyama ve Bitirme

1. Modelin yüzeyi boyama aşamasından
sonra yapım aşamasına dair izler taşımamalı (yapıştırıcı, zımpara, parmak
izi vb)
2. Modelin finişi düzgün olmalı. Eğer baz alınan gerçek araçta bulunan
düzensizlikler modele yansıtıldıysa belgelerle desteklenmeli. Zimmerit ve
kaymaz yüzeyler yapıldıysa bunlarda belgelenmeli.
      A. Fırça izi, tüylenme, fırça kılı olmamalı
      B. Boyada portakal kabuğu efekti, çatlama veya tozlanma (dik açılı
bağlantılar vb gibi yerlerde) olmamalı.
      C. Vernik tabakasının hatalı uygulamasından kaynaklanan parlaklık farkları
olmamalı.
3. Boya geçişlerinin gerçeğe uygun olması, maskelemedeki hatalardan kaynaklanan
dumanlamanın olmaması. Geçişlerin belgelere uygun olarak aşırı püskürtmeden
kaynaklanan tükürmelere mahal vermeden ölçekli yapılması.
4. Atmosferik etkilerin yansıtılması (eskitme, yıpratma) durumunda ölçeğin
göz önüne alınması, belgelenmiş gerçek aracın referans alınması (kullanıldığı
bölge, şartlar vs) ve bu efektlerin modelin genelinde bütünlüğünü muhafaza
etmesi. Modeli yapılan aracın özel bir durumu söz konusuysa bunun belgelerle
desteklenmesi. Bu proses modelde yapım aşamasından kaynaklanan hataları
maskelemek için kullanılmamalı.
5. Yapıştırmalar
      A. Düzgün hizalanmaları (eğer modeli yapılan aracın bu tip işaretlerde özel
bir durumu söz konusuysa belgelenmesi dolayısıyla modelcinin hata yapmadığının
ve mevcut özel durumu birebir yansıttığını kanıtlaması).
      B. Parlama ve/veya hava kabarcığının bulunmaması. Çıkartmanın taşıyıcı filminin
belli olmaması dolayısıyla boyanmış gibi durması.
6. Renkler.
Boyaların renkleri, aynı firmaya ait olsa bile, aynı şekilde
üretilmelerine rağmen seriden seriye ton farklılıklarına sahip olabilmektedir.
Değişik kullanım mecraları boyayı değişik şekillerde etkilemektedir. Bütün
boyalar gerek atmosferik şartlardan gerekse güneş ışığından dolayı ton kaybına
uğramaktadır. Bunun yanı sıra baktığınız mesafe de boyanın tonunu algılamanızı
etkilemektedir. Kötü uygulama ve bakım gerçek araçlarda renk konusunda problemlere
sebebiyet vermektedir. Bu nedenle büyük hatalar haricinde kabul edilebilir
ton farkları modelin gerçeğe uygunluğunu etkilemez. Buna rağmen modelde
eğer olması gereken renge oranla ciddi ton farkı gibi hususlar varsa belgelendirilmelidir.

---

Otomotiv:

Temel Yapım:

1. Çapak, kalıp izi, kalıptan kaynaklanan
dolgu itici izleri ve benzer kalıptan kaynaklanan hataların giderilmesi.
2. Gerçek araçta olmayan birleşim izlerinin yok edilmesi (özellikle otomobilse
bu detay önem taşır, lastikten mamul tekerleklerde bulunan kalıp izi de
buna dahil olmakla beraber özel amaçla üretilmiş lastiklerde (F1, Moto GP
vb) belgelendirildiyse gerçeğine uygun şekilde bu iz bırakılabilir)
3. Hatalı kontür çizgilerinin düzeltilmesi.
4. Kupa ve şasi arasındaki boşlukların giderilmesi,
5. Dolgu ve düzeltme esnasında kaybedilen detayların modelin genel detay
seviyesiyle aynı noktaya getirilecek şekilde baştan yapılması
6. Hizalama
      A. Gövdenin dışına yerleşrtirilen öğelerin (aynalar, egzoslar) hizalı ve
simetrik olması
      B. Aracın içinde yer alan öğelerin düzgünce hizalanmış olması
      C. Tekerlekler: Bütün tekerleklerin (stepne hariç) yere basması; ön, arka
ve yan görünümler itibariyle doğru hizalanmış olması. Ön tekerleklerin dönük
yapıldığı durumlarda iki tekerleğin de aynı yöne bakması.
7. Camlar ve diğer saydam parçalar:
      A. Saydam ve yapıştırıcı ya da tesviyeden kaynaklanan yüzey problemlerinin
olmaması.
      B. Saydam parçaların gövdeyle birleşim yerlerinde oluşabilecek boşlukların
doldurulması.
      C. Bütün saydam parçaların çiziksiz ve maskeden kaynaklanan boya lekelerinden
arındırılmış olması.

Detaylar:

1. Kit tarafından kalın verilmiş parçalar
inceltilmeli veya değiştirilmeli.
2. Egzoslar, hava alıkları, çıkışları vb'nin delinip açılması.
3. Modele eklenen ekstra detayların ölçeğe uygun olması(kapı kilitleri,
gösterge detayları, motor kabloları,döşemelerin dokuları vb). Kullanılan
detay setlerinin (metal, PE, resin) modele düzgün uygulanması, özellikle
PE'lerin modelin yüzeyine uygun olarak şekillendirilmesi.
4. Motor ve şasi detay seviyelerinin modelin geneliyle uyumlu olması.
5. Hareket eden parçaların, kapı, kaput gibi, detay seviyesinin modelin
geneliyle uyum sağlaması ve bu parçaların hareketinin gerçekçi olması dolayısıyla
işleyiş mekanizmalarının gerçeğe uygun yapılması.

Boyama ve Bitirme

1. Modelin yüzeyi boyama aşamasından sonra
yapım aşamasına dair izler taşımamalı (yapıştırıcı, zımpara, parmak izi
vb)
2. Modelin finişi düzgün olmalı. Eğer baz alınan gerçek araçta bulunan düzensizlikler
modele yansıtıldıysa belgelerle desteklenmeli.
      A. Fırça izi, tüylenme, fırça kılı olmamalı
      B. Boyada portakal kabuğu efekti, çatlama veya tozlanma olmamalı.
      C. Vernik tabakasının hatalı uygulamasından kaynaklanan parlaklık farkları
olmamalı.
3. Boya geçişlerinin gerçeğe uygun olması, maskelemedeki hatalardan kaynaklanan
dumanlamanın olmaması. Geçişlerin belgelere uygun olarak aşırı püskürtmeden
kaynaklanan tükürmelere mahal vermeden ölçekli yapılması.
4. Krom parçaların gerçeğe uygun sergilenmesi, yapım esnasından kaynaklanabilecek
(çizik, boya lekesi, yüzeyin sıyrılması vb) hatalardan arındırılmış olması.
5. Atmosferik etkilerin yansıtılması (eskitme, yıpratma) durumunda ölçeğin
göz önüne alınması, belgelenmiş gerçek aracın referans alınması (ralli,
şov vb) ve bu efektlerin modelin genelinde bütünlüğünü muhafaza etmesi.
Modeli yapılan aracın özel bir durumu söz konusuysa bunun belgelerle desteklenmesi.
6. Yapıştırmalar
      A. Düzgün hizalanmaları (eğer
modeli yapılan aracın bu tip işaretlerde özel bir durumu söz konusuysa belgelenmesi
dolayısıyla modelcinin hata yapmadığının ve mevcut özel durumu birebir yansıttığını
kanıtlaması).
      B. Parlama ve/veya hava kabarcığının bulunmaması. Çıkartmanın taşıyıcı filminin
belli olmaması dolayısıyla boyanmış gibi durması.

---

Gemiler:

Temel Yapım:

1. Çapak, kalıp izi, kalıptan kaynaklanan
dolgu ve itici izleri ve benzer kalıptan kaynaklanan hataların giderilmesi.
2. Boşlukların doldurulması
3. Genel hat hatalarının giderilmesi.
4. Geminin donanımının modelin temsil ettiği döneme uygun olarak yapılması
(HMS Hood'un ekstra uçaksavarları 1940'da, radar ekipmanını 1941de, uçak
katapultunu 1930-32 periyodunda taşıması gibi).
5. Hizalama
      A. Üstyapı elemanlarının (kasaralar, bacalar, platformlar) bordadan bordaya
bakıldığında dikey hatla hizalı olması
      B. Direklerin bordadan bordaya bakıldığında dikey hatla paralel olması,
belgelendirilmiş bir eğim söz konusu değilse direklerin donanımın (ipler
vb) gereğinden fazla gerilmesi sonucu eğilmiş olmamaları
6. Tesviye esnasında namluların ve direklerin silindirik formlarının muhafaza
edilmesi
7. Yapıştırıcı izlerinin bulunmaması

Detaylar

1. Kit tarafından kalın ve/veya ölçek dışı
verilmiş parçalar (direkler, donanım, punteller, vardavelalar) inceltilmeli
veya değiştirilmeli
2. Dolgu ve düzeltme esnasında kaybedilen detayların modelin genel detay
seviyesiyle aynı noktaya getirilecek şekilde baştan yapılması
3. Namlu, manika ve havalandırmalar gibi detayların delinmesi ve açılması
4. Yelkenlilerde armanın (sabit donanımın) modelin temsil ettiği döneme
uygun olarak yapılması
5. Makaralar doğru hizalanmalı, donanım oranlı olmalı
6. PE parçalar;
      A. Çerçeve artıklarından arındırılması
      B. Hasar görmemesi ve istem dışı eğrilmelerin olmaması
      C. Montaj aşamasına dair yapıştırıcı izlerinin vb bulunmaması
      D. Parçaların (punteller vb) üst üste gelip kat yapmaması
      E. Baştan kıça bakıldığında puntellerin hattının düzgün olması, dalgalı
olmaması
      F. Puntellerin birleşim noktalarında yatay ve dikeyde hizalanmış olmaları
      G. Köşebentlerde eğrilmeden dolayı oluşabilecek boşlukların doldurulması
      H. Boyanın malzemeyi tamamen kaplaması, kesim ve katlama yerlerine aynı
özenin gösterilmesi.

Boyama ve Bitirme

1. Özel bir durum (yat vb) söz konusu
değilse boyanın mat olması.
2. Boyada fırça izi, portakal kabuğu efekti, çatlama veya tozlanma
(dik açılı bağlantılar vb gibi yerlerde) olmamalı.
3. Modelin boyama şemasının temsil edilen döneme uygun yapılması
(DKM Scharnhorst'un taretlerinin üst kısmının Weserübung operasyonun (1940)
ilk aşamasında sarı, ikinci aşamasında kırmızı, Cerberus operasyonunda (1942)
mavi olması vb).
4. Yapıştırmalar
      A. Düzgün hizalanmaları (eğer modeli yapılan aracın bu tip işaretlerde özel
bir durumu söz konusuysa belgelenmesi dolayısıyla modelcinin hata yapmadığının
ve mevcut özel durumu birebir yansıttığını kanıtlaması).
      B. Parlama ve/veya hava kabarcığının bulunmaması. Çıkartmanın taşıyıcı filminin
belli olmaması dolayısıyla boyanmış gibi durması.
5. Eskitme; ölçek küçüldükçe oransal olarak daha az yapılması.

---

Figürler :

Minyatürlerin (figür) yapımındaki amaç, gerçek
bir karakterin küçük ölçekli olarak modellenmesidir. Bu amaca yaklaştığı
oran figürün gerçekçiliğini belirler.

Temel Yapım

1. Çapak, kalıp izi, kalıptan kaynaklanan
dolgu ve itici izleri ve benzer kalıptan kaynaklanan hataların giderilmesi.
2. Kalıp izlerinin yok edilmesi
3. Birleşim yerlerindeki (kol, bacak, gövde) boşlukların doldurulması
4. Figürün taşıdığı ekipmanın modele gerçeğine uygun takılması (mataraların
havada olmak yerine kemere takılması vb)
5. Kayışların gerçeğe uygun takılması, malzemenin kendi ağırlığının yansıtılması
6. Ayakların zemine düzgünce basması

Detaylar

1. Kayış ve kemerlerin kalınlığının ölçeğe
uygun olması
2. Namluların delinip açılması
3. Aksesuar ve ekipmanın figürün ölçeğiyle uyum göstermesi
4. Zeminde ayak izlerinin bulunması
5. Zemindeki bitki örtüsünün figürle uyumlu olması (kış elbiseli bir figürün
çiçekler arasında olmaması)
6. Mümkün olan noktalarda yaka ve kol ağızlarının kıyafetten yükseltilmesi
7. Silah askılarının eklenmesi

Boyama ve Bitirme

1. Kıyafet betimlenen malzemenin karakteristik
parlamalarını yansıtmalı (lateksin parlak, yünün mat olması vb)
2. Derinin, parlatılmış çizme ve kemerler hariç yarı mat bir görünüm arzetmesi
(kösele rugan farkı vb)
3. Bitimde betimlenen malzemenin dokusunun belli olması ama fırça izi vesairenin
olmaması.
4. Kuru fırçalamanın çok abartılmaması
5. Işıklandırma ve gölgelendirme yapılan alanların ana renkle homojen geçişe
sahip olması, keskin bir hat şeklinde olmaması.
6. Gölgelendirmenin iki yüzeyin birleşim yerlerine ve iç bölgelere (bacakların
iç kısımları, kolların altı vb) yapılması
7. Vurgu yapmak amacıyla gözlerde beyaz rengin kullanımından kaçınmak
8. Gözlerin simetrik olması, belgeli bir durum yok ise gözlerin şaşı olmaması
9. Zeminde modellenmiş figürlerin ağırlık hissinin zemine yansıtılması
10. Ayakların ve ayakkabıların kirlenmesinin zemin renkleriyle uyum içinde
olması
11. Figüre eklenen ekipmanın ağırlık hissinin figüre yansıtılması
(omuza asılan MG-42'nin kayışının omuza gömülmesi vb.)
12. Kafaya takılan ekipmanın gölgesinin yüze yansıtılması
13. Kılıç ve benzeri figüre eklenen ekipmanın gölgesinin figüre yansıtılması
14. Ten renginin iklim şartlarını yansıtması.

Masa, bar gibi ekstra öğeler eğer figürün
orijinal kalıbına dahilse figürle birlikte değerlendirilip mevcut öğeler
kendi değerlendirme kriterlerine tabii tutulmalıdır

---

Uzay ve Bilimkurgu:

Uzay ve bilimkurgu denince çok geniş bir
konu yelpazesiyle karşı karşıya kalırız. Bu yelpazenin gerçek tarafında
günümüzde kullanılan veya kullanılmış olan uzay araçları (Apollo, Gemini,
ISS, Uzay Mekiği vb), kurgu tarafında ise filmler, kitaplar, animeler, mangalar
ve dizilerde karşımıza çıkan envai çeşit araç yer almaktadır (UFO'lar, Gundam'lar,
MS'ler, ana gemiler (Enterprise (ST), Agamemnon(B5), Star Destroyer(SW)),
avcı gemiler (Dart (SGA),X-Wing(SW), Star Fury(B5)) vb). Bu alanda da modeller
genel modelcilik kriterleri baz alınarak bitirilir ve değerlendirilirler.
Gerçek araçlarda belgelendirme gerçek dökümanlar baz alınarak yapılır. Bilimkurgu
cenahında ise aracın belgesi beyaz perde, beyaz cam veya beyaz kağıtta betimlenmiş
halidir. Bilimkurguda işin esası öğenin mekanik temelli olmasıdır. Mobile
Suitler bilimkurguda yer alırken savaşçılar ve yaratıklar figürün alt kategorilerine
girdiklerinden oradaki kıstaslar yapımda ve değerlendirmede göz önüne alınırlar.
Organik ve canlı olmasına karşı işlevi doğrultusunda bir kısım öğeler ise
figürün alt kategorileri yerine bilimkurgu dahilinde değerlendirilirler
(Moya(Farscape)vb)

Temel Yapım:

1. Çapak, kalıp izi, kalıptan kaynaklanan
dolgu itici izleri ve benzer kalıptan kaynaklanan hataların giderilmesi.
2. Gerçek araçta olmayan birleşim izlerinin yok edilmesi, aralarında boşluk
olması gereken parçalarda bu mesafenin dengeli muhafaza edilmesi
3. Dolgu ve düzeltme esnasında kaybedilen detayların modelin genel detay
seviyesiyle aynı noktaya getirilecek şekilde baştan yapılması
4. Hizalama
      A. Kanatlar, kanatçıklar, podlar
vb'nin düzgünce hizalanmış olması, ve açılarının betimlenen araçla uygunluk
göstermesi.
      B. İniş takımları ve/veya benzer sistemlerin üç görünüm bazında ve birbirleriyle
düzgünce hizalanmış olması
      C. Mühimmatın (lazer topları, foton torpido lançerleri vb)araçla ve birbirleriyle
düzgünce hizalanmış olması.
5. Camlar ve diğer saydam parçalar:
      A. Saydam ve yapıştırıcı ya da tesviyeden kaynaklanan yüzey problemlerinin
olmaması.
      B. Saydam parçaların gövdeyle birleşim yerlerinde oluşabilecek boşlukların
doldurulması.
      C. Bütün saydam parçaların çiziksiz ve maskeden kaynaklanan boya lekelerinden
arındırılmış olması.

Detaylar:

1. Kit tarafından kalın verilmiş parçalar
inceltilmesi veya değiştirilmesi; özellikle bir çok firma tarafından gereğinden
fazla kalın verilmiş antenlerde bu hususa dikkat edilmesi.
2. Hava girişi vb gibi gövdede bulunan deliklerden kitin içinin görünmesinin
engellenmesi
3. Egzoslar, namlular, iticiler, yönlendirme roketleri, hava alıkları, çıkışları
vb'nin delinip açılması.
4. Modele eklenen ekstra detayların ölçeğe uygun olması
5. Kullanılan detay setlerinin (metal, PE, resin) modele düzgün uygulanması,
özellikle PE'lerin modelin yüzeyine uygun olarak şekillendirilmesi.
6. Bilimkurgu ve fantezi modelciliğinde yüksek miktarda el yapımı
ve başka kitlerden alınan parçalar kullanılabilmektedir. Başka kitlerden
alınan parçalar hususunda dikkat edilmesi gerekilen nokta, alınan parçanın
monte edildiği yerde orijinini belli etmemesidir (panzer IV uzayda sendromu).
Bu tip parçaların entegrasyonunda modelin genelinin detay seviyesine uyum
sağlanması zorunluluğu mevcuttur.

Boyama ve Bitirme

1. Modelin yüzeyi boyama aşamasından sonra
yapım aşamasına dair izler taşımamalı (yapıştırıcı, zımpara, parmak izi
vb)
2. Modelin finişi düzgün olmalı. Eğer baz alınan gerçek araçta bulunan düzensizlikler
modele yansıtıldıysa belgelerle desteklenmeli.
      A. Fırça izi, tüylenme, fırça kılı olmamalı
      B. Boyada portakal kabuğu efekti, çatlama veya tozlanma olmamalı.
      C. Vernik tabakasının hatalı uygulamasından kaynaklanan parlaklık farkları
olmamalı.
3. Boya geçişlerinin gerçeğe uygun olması, maskelemedeki hatalardan kaynaklanan
dumanlamanın olmaması. Geçişlerin belgelere uygun olarak aşırı püskürtmeden
kaynaklanan tükürmelere mahal vermeden ölçekli yapılması.
4. Saydam parçaların çerçevelerinin net olarak belli edilmesi.
5. Atmosferik etkilerin yansıtılması (eskitme, yıpratma) durumunda ölçeğin
göz önüne alınması, belgelenmiş gerçek aracın referans alınması ve bu efektlerin
modelin genelinde bütünlüğünü muhafaza etmesi. Modeli yapılan aracın özel
bir durumu söz konusuysa bunun belgelerle desteklenmesi. Aracın hangi durumda
modellendiğinin (fırlatılmadan sonra, atmosfere girişten sonra vb) göz önüne
alınması. Mevzu bahis roket motorlarıysa motorların tiplerine göre eskitmesinin
değişeceği bilgisinin göz önüne alınması
6. Yapıştırmalar
      A. Düzgün hizalanmaları (eğer
modeli yapılan aracın bu tip işaretlerde özel bir durumu söz konusuysa belgelenmesi
dolayısıyla modelcinin hata yapmadığının ve mevcut özel durumu birebir yansıttığını
kanıtlaması).
      B. Parlama ve/veya hava kabarcığının bulunmaması. Çıkartmanın taşıyıcı filminin
belli olmaması dolayısıyla boyanmış gibi durması.
      C. Dengeli bir bitiş (yapıştırma
yoğunluğu vb; modelin yapıştırmalarının bir tarafta yoğunlaşmasının önüne
geçilmesi).
7. Renkler.
Boyaların renkleri, aynı firmaya ait olsa bile, aynı şekilde
üretilmelerine rağmen seriden seriye ton farklılıklarına sahip olabilmektedir.
Değişik kullanım mecraları boyayı değişik şekillerde etkilemektedir. Bütün
boyalar gerek atmosferik şartlardan gerekse güneş ışığından dolayı ton kaybına
uğramaktadır. Bunun yanı sıra baktığınız mesafe de boyanın tonunu algılamanızı
etkilemektedir. Bu nedenle büyük hatalar haricinde (Uzay Mekiğini siyah
yapmak vb) kabul edilebilir ton farkları modelin gerçeğe uygunluğunu etkilemez.
Buna rağmen modelde eğer olması gereken renge oranla ciddi ton farkı gibi
hususlar varsa belgelendirilmelidir.

---

Diorama:

Diorama, inandırıcı bir düzenlemeyle bir
ortamı, hikayeyi ya da bir hareket anını anlatan modeller bütünüdür. Dioramayı
oluşturan modellerin işçilik ve kalitesinin yanı sıra hikayenin gücü ve
ortamın oluşturulması veya sunum da önemlidir. Bu üç öğe eşit derecede öneme
sahiptir. Çok iyi bitirilmiş modellerin bulunduğu ama hikaye olarak zayıf
bir diorama, nispeten ortalama bir işçilikle bitirilmiş ama her üç öğenin
de dengeli olduğu bir kompozisyon karşısında zayıf kalacaktır.

Modeller:

Bir dioramanın ayrı model öğeleri, belirtilen
uygun sınıfın kriterlerine göre değerlendirilecektir. Bunun anlamı, zırhlılarla
ilgili parçaların zırhlı değerlendirme kriterlerine göre değerlendirilirken
figürlerin figür modelciliği ilkeleri göz önüne alınarak değerlendirilmesidir.
Her zaman olduğu gibi, dioramanın temel özellikleri ve bitişi büyük önem
taşır. Bir dioramanın sahnesini oluşturan yer şekilleri, yollar, binalar
ve ilgili öğeler, temel model öğelerine benzer olarak değerlendirilecektir.
Temel yapım ve bitiriş yine büyük önem taşır.

Sunum:

Dioramanın tabanı, esas model öğelerine gerçekçi
ve/veya kabul edilebilir bir ortam sağlamak için bir araya gelen ayrı parçalardan
oluşmalıdır. Ayrıca her parça kendi özünde inanılır olmalı ve sahnede canlandırılan
konu veya genel his ile tutarlılık içerisinde bulunmalıdır. Temel öğelerin
yerleştirilmesinde kullanılacak yaratıcılık ve hayal gücü, sunumun tümünün
değerlendirmesine büyük katkıda bulunacaktır. Taban, sahnenin tümüne bir
odak noktası oluşturmalı ve dioramanın hikayesi veya genel hissine uymalı
veya bunları önemli derecede etkilemelidir. Düzgünce betimlenmiş bir odak
noktası olan basit bir hikayenin gücü, tüm savaş meydanını göstermeye çalışan
bir dioramadan çok daha fazla olacaktır.

Hikaye, His, Atmosfer:

Bu özellik, basitçe bir tabana yerleştirilmiş
bir modelle diorama kavramını ayıran şeydir. Boş bir arazide paslanmaya
terk edilmiş bir araç en az Waterloo Savaşı'nın tümünün canlandırılması
kadar, hatta belki de daha güçlü bir his verebilir. Dioramada aktarılan
hikaye, his veya atmosfer belirgin olmalıdır, seyredenler aktarılanı anlamakta
zorlanmamalıdır. Hikayeler tarihsel ve hatta mizahi öğeler içerebilir. Burada
da, hikayenin anlatılmasında veya hissin verilmesindeki yaratıcılık ve hayal
gücü, dioramanın olağandışı olmasını sağlayacaktır.

---