M-47’den Leopard’a Zırhlı Birliklerimizde Kullanılan Tank Tipleri

M-47’den Leopard’a
Zırhlı Birliklerimizde Kullanılan Tank Tipleri
Levent Başara

Sitemize yeni eklenen, Özkan’ın yaptığı Türk
zırhlı araçlarının ve tank müzesi fotoğraflarının ilginizi çektiğini tahmin ediyorum.
Hazır ilgi bu tarafa kaymışken bu araçların Kara Kuvvetleri Komutanlığı envanterindeki
hikayesine ilişkin elimdeki bilgileri sizlerle paylaşmak istedim. Umarım bu bilgiler
faydalı olur. Askerlik hizmetimi Tank Asteğmen olarak yerine getirirken, ilk eğitimi
aldığım Ankara Zırhlı Birlikler Okulu’nda, görevim gereği, envanterimizdeki tank
tiplerini yakından tanıyıp, birbirlerinden ayırt etmek amacıyla bazı notlar tutmuştum.
Diğer taraftan, kendimi bildim bileli askeri uçaklarla ilgilenmiş olmama rağmen,
ne yalan söyleyim, zırhlı araçlar o zamanlar epey ilgimi çekti. Hatta askerliğim
süresince, envanterimizdeki belli başlı zırhlı araç tiplerinin 1/35 modellerini
alarak, bunların montajlarını bile yaptım. Malesef daha sonra, bu tank modellerini
boya aşamasındayken Özkan’a devretmek durumunda kaldım. Galiba tanklara olan ilgim
bir askerlik hevesiydi… Aşağıda vereceğim bilgilerin tamamen doğru olduğunu
ne yazık ki iddia edemeyeceğim. Dediğim gibi benim esas faaliyet alanım askeri
havacılık olduğu için bu bilgileri bize verilen ders notlarından ve kendi gözlemlerime
dayanarak derledim. Bahsettiğim tank tiplerinin ilk üçü hariç, hepsini yakından
görme ve inceleme fırsatı bulduğum için de kendimi gerçekten çok şanslı sayıyorum.
Zırhlı Birlikler Okulu bu açıdan bir cennetti. Gerçi başka açılardan bize cehennemi
yaşattılar ama orası ayrı bir hikaye… Arazi olma faaliyetlerimizde, soluğu bu
tankların yanında aldığım için, bir modelci gözüyle hem bu araçların dışarıdan
bakıldığında farklı taraflarını saptadım hem de değişik açılardan fotoğraflarını
çekme fırsatım oldu. Daha sonra, çektiğim bu fotoğrafları sitemize koymak sanırım
zırhlı araçlarla ilgilenen modelcilerin çok işine yarayacak. Bir sonraki hedefimse,
daha sonra yeri değiştirilen ve düzenlenen Tank Müzesi’ni ziyaret edip bir güncelleme
yapmak olacak.

M-47 Patton

En eski tankımızdır. Artık
envanterimizde bulunmamaktadır. Belli başlı zırhlı birliklerde “anı tankı” olarak
karargaha yakın yerlerde ya da birlik sınırları içinde bir tepenin üstüne yerleştirilmiş
bir halde görülebilir. 90 mm’lik topu vardır. Kıbrıs’ta, sabit mevzilerde, toplarının
ateş gücünden faydalanmak amacıyla toprağa gömülmüş M-47 tanklarının bulunduğu
bilinmektedir.

M-48

Envanterimize M-47 tanklarından sonra
girmiştir. 90 mm’lik topu vardır. Bu tankların tamamı modernize edilerek yeni
isimler almışladır.

M-48A1

Bu tankın önünde bir kepçe
bulunmaktadır. Zırhlı birliklerimizde mevzi kazmak için Dozer niyetine kullanılmaktadır.

M-48A2

Bu tank “Köprücü Tank” olarak anılmaktadır. Bu
tankın şasisi üzerinde bir köprü kurma teçhizatı bulunmaktadır.

M-48A2C

M-48A2C tankı benzin motorlu olmasıyla ayırt edilmektedir. 90 mm’lik topu vardır.
Her kıtada 1 adet bulunur ve “Atış Tankı” olarak kullanılır. Bu tanklar ayrıca
Güneydoğu’da kullanılmak üzere Jandarma Genel Komutanlığı emrine de verilmiştir.
Sabit olarak, Jandarma karakollarının korunmasında gece görüş sistemlerinden faydalanılmıştır
(Bu tankların benim zamanımda gövde ve namlu ömürleri artık tükenmişti. Belki
de çoktan envanterden çıkarılmışlardır). KKK, elindeki 90 mm tank mermisi stoğunu
yıllarca bu tanklarla eritmiştir. Belirgin özelliği; 3 adet istikamet makarası
olmasıdır.

M-48T5

M-48T5, envanterimize giren ilk M-48
tanklarının Alman yardımı kitlerle modernize edilmiş tipidir. Benzin motorludur.
Bu tank artık birliklerde bulunmamaktadır. Ankara’daki Zırhlı Birlikler Okulu’nda,
“Tank Şöför Eğitim Tankı” olarak kullanılan bu tankın en belirgin özelliği, yanlarında
bulunan çamurluklar ve ana kuledeki ön zırh bloğudur.

M-48A5T-1

T-1, envanterimizdeki M-48A1 tanklarının Amerikan kitleriyle modernizasyonu sonucunda
ortaya çıkan tipdir. Dizel motorludur. NATO standardı 105 mm’lik topa kavuşan
bu tankımızın en belirgin özelliği üzerindeki M1 komutan kulesidir. Uçaksavar
topu, bu kulenin içinden idare edilir. M-48A5T-1’in 5 adet istikamet makarası
vardır. Ayrıca bu tanklarda telemetre çakıştırmalı nişangah mevcuttur.

M-48A5T-2

Bu tankımız da, M-48A1’lerin Amerikan kitleriyle modernizasyonu
sonucunda ortaya çıkarılmıştır. Dizel motorludur. Bu tankın topu da 105 mm’liktir
(M-48A5T-2’nin bize Zırhlı Birliklerimiz’deki en modern tank olduğu söylenmişti.
Şimdi durum nedir bilemiyorum). Üzerinde lazer telemetre ve termal gece görüş
sistemi bulunmaktadır. Atış Kontrol Sistemi, Amerikan M-1 Abraams tanklarıyla
aynıdır. Bu tankın en belirgin özelliği, top namlusunun dengeli soğumasını sağlayan,
fiberglas termal namlu kılıfının bulunmasıdır. M-48A5T-2’lerde M-48 komutan kulesi
vardır. Yani uçaksavar topu kulenin dışına çıkılarak idare edilebilir. Ayrıca
bu tanklarda, diğer modern tanklarda bulunan rüzgar algılayıcısı vardır. T-2’lerde
5 adet istikamet makarası mevcuttur. Bu tankı T-1’lerden ayırt etmek için komutan
kulesine, namludaki termal kılıfa ve rüzgar algılayıcısına bakmak gerekmektedir.

M-60A1

Bu tanklar ABD yardımı olarak envantere girmişlerdir.
105 mm’lik topları vardır. Teknik özellikleri M-48A5T-1’lere benzer. M-48 tanklarından
önemli farkları; 3 adet istikamet makarasının bulunması ve tankın ön bölümünün
bombeli değil düz olmasıdır. Bunun dışında M-60’ların kulesi biraz daha büyüktür.
Bu tanklarda telemetre çakıştırmalı nişangah bulunmaktadır.

M-60A3

M-60A1’lerle beraber, daha modern olan M-60A3 tankları da ABD Deniz
Piyadeleri tarafından hibe edilmişlerdir. 105 mm’lik topu vardır. Teknik özellikleri
M-48A5T-2’lere benzer. 3 adet istikamet makarası vardır ve aynı M-48A4T-2 tankındaki
gibi M-60A3 tankının da termal top namlu kılıfı vardır. Yine aynı şekilde rüzgar
algılayıcısı da mevcuttur.

Leopard 1A1

Bu tank Almanya’dan
alınmıştır. 105 mm’lik topu vardır. Gece görüş sistemi bulunmamaktadır. Kulenin
önünde büyükçe bir ışıldak vardır. Bu tankın kulesi döküm zırhdır ve çevresinde
ek zırh tabakaları yerleştirilmiştir. Bu tank, ilk Leopard modelinin biraz modifikasyona
uğramış halidir.

Leopard 1A4

Bu tank, Leopard 1A1 ile
hemen hemen aynı özelliklere sahiptir. Üzerinde 105 mm’lik top vardır. Sadece
Keşan, Uzunköprü ve Topkule’deki birliklerde bulunmaktadır.

Leopard
1A3T1-T2

Envanterimizdeki en modern Leopard modelidir. Üzerinde ikinci
nesil gece görüş sistemi bulunmaktadır. Kulesi daha geniş ve köşelidir. Bu tanklar
sadece 1. ve 3. Zırhlı Tugay’larda bulunmaktadır.

---